ΛΙΠΑΝΣΗ - ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Άφησα το κεφάλαιο αυτό τελευταίο γιατί το θεωρώ πολύ σημαντικό για πολλούς λόγους.

Κατ’ αρχήν πρέπει να δικαιολογηθεί η χρήση , αν όχι η κατάχρηση των φαρμάκων λιπασμάτων στην οποία έχουν οδηγηθεί οι καλλιεργητές και συγκεκριμένα και οι αμπελουργοί. Η ανάγκη χρησιμοποίησης τους δεν ήταν άλλη από εκείνη της αύξησης της παραγωγής με κάθε μέσο, λόγω της αυξημένης ζήτησης.

Η ανάγκη αύξησης της παραγωγής δικαιολογείτο εκ του γεγονότος ότι πριν από την απελευθέρωση της αγοράς με την επιβολή δασμών παρεμποδίζονταν οι εισαγωγές λόγω έλλειψης συναλλάγματος και επίσης επειδή το επίπεδο και οι ποσοτικές ανάγκες αποσιωπούσαν ή αγνοούσαν την ανάγκη ποιότητας και της υγιεινής των αγαθών.

Βέβαια το δασμολογικό καθεστώς είχε και τις στρεβλώσεις του, διότι συντηρούσε ένα κλειστό σύστημα, ανεξάρτητο των διεθνών ανταγωνιστικών εξελίξεων, το οποίο όχι μόνο δεν βοηθούσε την παραγωγικότητα αλλά ακόμα και την παραγωγή, πολύ περισσότερο δε την ποιοτική και υγιεινή παραγωγή την οποία ,αγορανομικά , καθιστούσε ασύμφορη. Δεδομένου ότι η χώρα μας δεν διέθετε εύφορες εκτάσεις , υποδομή , τεχνολογία και φθηνή εργασία , για να ακολουθήσει αρχικά τις ευρωπαϊκές και εν συνεχεία τις παγκόσμιες ανταγωνιστικές εξελίξεις, έπρεπε να μας προβληματίσει η αδιέξοδη και στρεβλή αυτή εξέλιξη από πολύ νωρίτερα, επειδή η επιδείνωση ήταν προβλεπόμενη με τη συνεχή νομοτελειακά απελευθέρωση των αγορών .

Θα έπρεπε να ενθαρρυνθεί η ποιοτική και υγιεινή παραγωγή από πολύ νωρίς, δεδομένου ότι η χώρα μας διέθετε όλες τις προϋποθέσεις ανάπτυξης του τομέα αυτού. Η υπεραξία των προϊόντων αυτών, θα αποτελούσε συναλλαγματοφόρο πηγή από εξαγωγές , στον ευρωπαϊκό κυρίως χώρο, που το επίπεδο των χωρών αυτών είχε ανάγκη αυτών των αγαθών. Τα οφέλη στο εμπορικό ισοζύγιο θα επέτρεπαν την εισαγωγή προϊόντων χαμηλού κόστους για κάλυψη των ποσοτικών αναγκών, που για μας , η παραγωγή τους ήταν ασύμφορη.

Η ποιοτική μας παραγωγή, όχι μόνο θα είχε αποφύγει το σημερινό αδιέξοδο , αλλά θα συνέβαλε στην περιφερειακή ανάπτυξη και απασχόληση. Μπορεί να φαίνονται όλα αυτά ουτοπικά, θα επικαλεστώ όμως ένα μόνο παράδειγμα που μπορεί να μας πείσει, έστω και αργά.

Η Ελβετία με την ποιοτική παραγωγή ρολογιών , από πολλά χρόνια πριν, είναι η πλουσιότερη χώρα του κόσμου. Ίσως αναρωτηθεί κανείς , τι σχέση έχουν όλα αυτά με τον αμπελοοινικό τομέα. Μα αυτός καθαυτός ο αμπελοοινικός τομέας , επιβεβαίωσε αυτή την εκτίμηση και ακόμη βρίσκεται στην αρχή.

Θα εξαρτηθεί από εμάς η περαιτέρω ανάπτυξή του. Το παράδοξο αλλά εφικτό είναι ότι 3-4 μικροί παραγωγοί , ανέτρεψαν όλες τις μέχρι τώρα πολιτικές και οικονομικές δοξασίες που καταταλαι-πώρησαν κυρίως την αγροτική οικονομία , τους αγρότες και γενικότερα τη χώρα, με άσκοπους πειραματισμούς. Θα διερωτηθεί κανείς , προς τι η ανάπτυξη στο χαρτί αυτό, φαινομενικά άσχετων προς το θέμα μας αναφορών και παροτρύνσεων.

Υπάρχει όμως κάποιος λόγος. Ο λόγος αυτός δεν είναι άλλος από το ότι δεν θα ασχοληθώ παρακάτω με τη λίπανση και φυτοπροστασία για τη συμβατική καλλιέργεια, για λόγους αρχών και πεποιθήσεων , που εξυπηρετούν και ταυτίζονται με υγιείς οικονομικούς και κοινωνικούς στόχους.

Θα πρέπει εδώ να αποδείξω σαν ασύμφορη τη συμβατική καλλιέργεια. Κυρίαρχος κανόνας στην οικονομία είναι, με τη μικρότερη θυσία ( δαπάνη ) το μεγαλύτερο αποτέλεσμα ( κέρδος ). Οι δαπάνες στη συμβατική καλλιέργεια είναι σχετικά πολύ μεγαλύτερες, με τη χρήση λιπασμάτων – φυτοφαρμάκων- αρδεύσεων κ.λπ. , σε σχέση με το παραγόμενο προϊόν, το οποίο έχει μηδενικό ή και αρνητικό αποτέλεσμα.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι χώρες που διαθέτουν συγκριτικά πλεονεκτήματα ( εκτάσεις, φθηνή εργασία ) και ιδιαίτερα εκείνες που διαθέτουν επίσης υποδομή –έρευνα –τεχνολογία, επιτυγχάνουν κόστος μικρότερο, με συνέπεια να εκτοπίζουν τα μεγαλύτερου κόστους ελληνικά προϊόντα , αυτά της συμβατικής και μη ποιοτικής και υγιεινής παραγωγής.

Είναι γνωστή άλλωστε και πολύ οδυνηρή η κατακρήμνιση της τιμής των σταφυλιών και του κρασιού τα τελευταία χρόνια, λόγω εισαγωγής κρασιών, όχι μόνο από μη ανεπτυγμένες χώρες (Βουλγαρία κ.λπ.), αλλά και από ανεπτυγμένες.

Με δυο λόγια με όσες λιπάνσεις ,φυτοφάρ-μακα, αρδεύσεις κ.λπ. αυξήσουμε την παραγωγή της κατηγορίας αυτής δεν θα είμαστε ανταγωνιστικοί . Να λοιπόν για ποιο λόγο είμαι αντίθετος με τη συμβατική καλλιέργεια την οποία δεν αποδέχομαι και ούτε θα αναφερθώ σ’ αυτή, διότι στόχος μας δεν είναι αυτός. Διαφαίνεται έμμεσα ότι κάποια άλλη μορφή καλλιέργειας πρέπει να επιζητήσουμε και να εφαρμόσουμε, που να μας δίνει καλύτερη σχέση θυσίας – αποτελέσματος και όχι μόνο για σήμερα αλλά και με μελλοντική προοπτική. Πολλοί θα σκεφτούν ότι αναφέρομαι στην λεγόμενη « βιολογική » ή « οικολογική » καλλιέργεια.

Δεν θα εγκλωβιστώ σε όρους όπως αυτοί οι οποίοι προσλαμβάνουν συναισθηματικές διαστάσεις ,τις οποίες πολλοί προσπαθούν να εκμεταλλευτούν .Δεν αποκλείω τους όρους αυτούς όταν το αποτέλεσμα συμπίπτει με τους οικονομικούς στόχους.

Αποκλείω τη συμβατική καλλιέργεια για δυο σοβαρούς λόγους πέραν των άμεσα οικονομικών αρνητικών αποτελεσμάτων. Με τη χρήση λιπασμάτων επιτυγχάνουμε εύχυμα φυτά , άρα ευαίσθητα και ευπρόσβλητα στις φυτονόσους.

Έχουμε λοιπόν μια άμεση οικονομική επιβάρυνση (κόστος λιπασμάτων- φυτοφαρμάκων ) και μια έμμεση από τον μεγάλο αριθμό επεμβάσεων με φυτοφάρμακα που έχουν ανάγκη τα εύχυμα φυτά. Μην ξεχνάμε επίσης το κακό της μόλυνσης του υπόγειου υδατικού ορίζοντα.

Ο άλλος σοβαρός λόγος , είναι ότι με τη χρήση χημικών ουσιών για την καταπολέμηση των επιβλαβών μικροοργανισμών, ο νοήμων άνθρωπος εγωιστικά αγνόησε ότι και οι μη ορατοί μικροοργανισμοί αποτελούν ένα μεγάλο μικρόκοσμο που διέπεται και λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες και φυσικούς νόμους όλων των δημιουργημάτων. Αγνόησαν το νόμο της διαιώνισης των ειδών, που βασίζεται στη φυσική επιλογή.

Η χρήση μιας χημικής ουσίας , δεν κάνει τίποτε άλλο από μια δεύτερη τεχνητή επιλογή. Η χρήση μέχρι τώρα δεκάδων τέτοιων ουσιών όχι μόνο δεν κατάφερε να εξαφανίσει τους επιβλαβείς αυτούς μικροοργανισμούς, αλλά δημιούργησε γίγαντες που αν είχαν λόγο θα κάγχαζαν την ανθρώπινη νοημοσύνη λέγοντας ότι «μας κάνατε τόσο ισχυρούς που εμείς θα επιβιώσουμε , ενώ εσείς… ». Τραγικό συμπέρασμα είναι ότι διεταράχθη η βιολογική ισορροπία σε τέτοιο βαθμό που δεν είναι αναστρέψιμη.

Επανερχόμαστε εξετάζοντας μια εναλλακτική μέθοδο καλλιέργειας, η οποία θα επιτυγχάνει όχι μόνο οικονομικούς αλλά και κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και υλικούς στόχους. Οι δυο όροι ποιότητα και υγιεινή εμπεριέχουν την υπεραξία του προϊόντος ( οικονομικό αποτέλεσμα ). Η μικρή στρεμματική απόδοση ταυτίζεται με την ποιότητα και ανθεκτικότητα των σταφυλιών σε φυτονόσους. Η καλλιέργεια σε λοφώδεις εκτάσεις που η αξία τους είναι πολύ μικρή, προσφέρεται για μικρές στρεμματικές αποδόσεις λόγω μη μεγάλης ευφορίας του εδάφους τους.

Η έλλειψη ατμοσφαιρικής υγρασίας και υγρασίας επιφάνειας ,λόγω ρευμάτων αέρος ,δεν ευνοεί την ανάπτυξη φυτονόσων. Ο αριθμός επεμβάσεων για την καταπολέμηση τυχόν σπάνιων αναπτυσσόμενων φυτονόσων είναι ελάχιστος. Τα μέσα καταπολέμησης είναι πάμφθηνα , χωρίς παρενέργειες στους ανθρώπους και τα φυτά.

Ο μικρός κλήρος στην καλλιέργεια αυτής της μορφής , δικαιολογεί μια καλώς αμειβόμενη απασχό-ληση, που θα προέρχεται από την υπεραξία της ποιοτικής και υγιεινής παραγωγής, η οποία έχει δείξει , σε ορισμένες περιπτώ-σεις ότι δεν είναι οριακή.

Ένα παράδειγμα πραγματικό είναι αυτό που συμβαίνει σε ορισμένα Chateau ( γαλλικά κυρίως και όχι μόνο), όπου μια φιάλη κρασιού πωλείται μέσα στο οινοποιείο 50, 70 ,100 ή και 1000 ευρώ.

Βέβαια και εκεί έγινε κάποτε κάποιο ξεκίνημα για να φτάσουν στο σημείο που βρίσκονται σήμερα. Ασφαλώς χρειάζονται πολλά να γίνουν « και προπαντός η γνώση » που λέει και ο ποιητής μας Παλαμάς.

Για να εξαντλήσουμε το θέμα μας, θα αναφερθώ στα μέσα προστασίας, που έχουμε πάμφθηνα στη διάθεσή μας και τα οποία μπορούν να θεωρηθούν προληπτικά, με πολύ καλό αποτέλεσμα. Πρώτον το θειάφι , το οποίο προλαμβάνει αποτελεσματικά το ωίδιο, αν χρησιμοποιηθεί τον κατάλληλο χρόνο.

Πρώτη επέμβαση με 5 kg ανά στρέμμα, σε μέγεθος βλαστών 10 εκ. περίπου και όταν η θερμοκρασία είναι άνω των 15º C για να γίνει εξάχνωση, στην οποία οφείλεται η δράση του θειαφιού. Στην περίοδο αυτή το θειάφι παρεμποδίζει και τη δράση τετρανύχων, και καταπολεμά την ερίνωση (καρούλιασμα των φύλλων) ,επηρεάζει την αύξηση της θερμοκρασίας περί το φυτό ,ευνοεί την ανάπτυξη την περίοδο αυτή που υπάρχουν χαμηλές θερμοκρασίες, ίσως δε, αποφεύγεται οριακός παγετός.

Δεύτερο θειάφισμα με 3 kg ανά στρέμμα γίνεται κατά την περίοδο της άνθησης με σκόνισμα , κάτι που ευνοεί την επικονίαση αλλά και την καρπόδεση, όταν τυχόν οι θερμοκρασίες κατά την περίοδο αυτή είναι χαμηλές. Μετά τον σχηματισμό ραγών καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση θειαφιού επί του φυτού διότι οι συνήθεις υψηλές θερμοκρασίες θα επιφέρουν μικρότερα ή μεγαλύτερα εγκαύματα στο φύλλωμα και κυρίως στις ρόγες , δημιουργώντας εσχαρώσεις επί των ραγών με αρνητικές επιπτώσεις.

Έχουμε πολύ καλά αποτελέσματα στο στάδιο αυτό όταν σκορπίσουμε το θειάφι στο βορινό παρά το φυτό μας τμήμα του εδάφους και μάλιστα με ποσότητα 5 kg ανά στρέμμα. Η ποσότητα αυτή θα παραμένει στο έδαφος επί αρκετό καιρό, οι δε συνηθισμένες υψηλές θερμοκρασίες στην περίοδο αυτή θα προκαλούν μια συνεχή εξάχνωση η οποία κυρίως καταστρέφει το ωίδιο .

Οι επεμβάσεις αυτές με θειάφι κατά του ωιδίου , είναι πολύ αποτελεσματικές και δεν θα επιτρέψουν την εγκατάσταση του μύκητα και την ως εκ τούτου δημιουργία υποτυπωδών σχισμών επί των ραγών, όταν αυτές διογκωθούν κατά την περίοδο του περκασμού, που θα ευνοούσαν την εμφάνιση του πιο καταστρεπτικού μύκητα, του βοτρύτη (φαιά σήψη – σάπισμα). Μια άλλη επίσης καταστροφική φυτονόσος είναι ο περονόσπορος.

Η πρόληψη και παρεμπόδιση προσβολής μπορεί να επιτευχθεί με ένα απλό και φθηνό τρόπο, με βορδιγάλειο πολτό. Εδώ πρέπει να διευκρινιστούν δυο πράγματα. Το ένα είναι ποιες συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξή του και από που αρχίζει η πρώτη ή πρώτες προσβολές στο φυτό.

Το δεύτερο είναι εάν ο βορδιγάλειος πολτός έχει μόνο προληπτική δράση, που συνήθως πιστεύεται και μάλιστα διάρκειας επτά ημερών. Υποστηρίζεται ότι για να έχουμε ασφαλή φυτά από προσβολή περονόσπορου, πρέπει να ψεκάζουμε κάθε επτά ημέρες , όσες και η προληπτική του δράση. Μα έτσι, αν υπολογιστεί ο βλαστικός κύκλος των φυτών, ο οποίος διαρκεί 4 – 5 μήνες, δηλαδή 120- 150 ημέρες , υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν 17- 20 επεμβάσεις.

Αυτό αποβαίνει ασύμφορο, παρά τη μικρή τιμή του βορδιγάλειου πολτού, από απόψεως δαπάνης , αλλά κυρίως δαπάνης του ψεκαστικού μηχανήματος και εργασίας αλλά και επιβαρυντικό για τα σταφύλια και το περιβάλλον. Μια άλλη άποψη λέει ότι όταν διαπιστώσουμε μια βούλα προσβολής, τότε παρεμβαίνουμε και ανάλογα με την πρόβλεψη του καιρού ( βρο-χοπτώσεις ), επαναλαμβάνουμε τους ψεκασμούς.

Θα θεωρήσω και την περίπτωση αυτή ως μη ασφαλή και αναποτελεσματική, ανεξάρτητα κόστους μικρού ή μεγαλύτερου. Αν εξετάσουμε εδώ, πού βρίσκονται τα σπόρια του περονόσπορου κατά το χειμώνα, υπό ποίες συνθήκες φυτρώνουν οι σπόροι, βλαστάνουν και καρποφορούν και από αυτές τις καρποφορίες προσβάλ-λονται τα φυτά μας, τότε μπορούμε καλύτερα να προσεγγίσουμε το θέμα μας. Έχει λοιπόν διαπιστωθεί ότι οι αρχικοί σπόροι που βρίσκονται στο έδαφος , έχουν πολύ σκληρό περίβλημα, με αντοχή, οι οποίοι σε οποιεσδήποτε συνθήκες , δεν καταστρέφονται. Παλαιοί γεωπόνοι είχαν υποστηρίξει ότι και όταν κατσίκα φάει φύλλα με σπόρους περονόσπορου , θα βγουν ανέπαφοι στην κοπριά της.

Είναι λογικό λοιπόν ότι για να φυτρώσουν αυτοί οι σπόροι, χρειάζονται συνεχή εδαφική υγρασία. Έχω παρατηρήσει ότι όταν υπάρξει συνεχής εδαφική υγρασία 4-5 ημερών, τότε έχουμε σίγουρα πρόβλεψη βλάστησης και καρποφορίας του περονόσπορου. Επειδή η συνεχής υγρασία διέρρηξε το σκληρό κέλυφος (πράγμα συνηθισμένο σε σκληρούς σπόρους ).

Εάν η καρποφορία είναι μεγάλη , τότε η προσβολή μπορεί να είναι καταστροφική ακόμη και όταν οι βλαστοί έχουν μήκος 10 εκ.. Εάν η καρποφορία είναι μικρότερη σε σχέση με την υγρασία , τότε θα έχουμε μια κλίμακα προσβολής, που φθάνει ως τη μια βούλα κυρίως σε νεαρά φύλλα. Δηλαδή η βούλα που μερικοί υποστηρίζουν ότι αποτελεί προειδοποίηση. Αυτό νομίζω πως είναι λάθος. Στην περίπτωση ύπαρξης συνεχούς εδαφικής υγρασίας μέχρι να βλαστήσει και να καρποφορήσει ο μύκητας, έχουμε τη δυνατότητα να παρέμβουμε, ψεκάζοντας προληπτικά πριν την προσβολή.

Έρχομαι τώρα στο δεύτερο μέρος , αυτό της προληπτικής επέμβασης με βορδιγάλειο πολτό η οποία , όπως λέγεται , έχει διάρκεια 7 ημερών και όπως επίσης λέγεται, όταν πριν του 7ημέρου βρέξει, πρέπει πάλι να ψεκάσουμε. Εδώ μ’ αυτή τη λογική, τα 17 ή 20 ραντίσματα, θα γίνουν πολύ περισσότερα. Πάλι δεν λύνεται το πρόβλημα. Εδώ οι φαρμακοβιομηχανίες, με ή χωρίς σύμπραξη, παρουσίασαν τον από μηχανής θεό με τα διασυστηματικά τους και πάει λέγοντας και κάνοντας.

Η παρατήρηση η δική μου επί σειρά ετών, επιβεβαίωσε μια επιπλέον ιδιότητα του βορδιγάλειου πολτού. Με την επίχριση των φύλλων και σταφυλιών ,επιτυγχάνει , με την προσκολλητική ιδιότητα του ασβέστη ή άλλης αλκαλικής ουσίας που έχει την ίδια με τον ασβέστη ή ακόμη μεγαλύτερη προσκολλητικότητα, μια σκληραγώγηση τέτοια , που παρεμποδίζεται η ριζοβόληση του μυκηλίου και αν σε ορισμένες περιπτώσεις επιτευχθεί η απομύζηση χυμών, θα περιοριστεί σε ελάχιστη έκταση, μη ικανή να παρεμποδίσει την κανονική εξέλιξη των φυτών.

Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι το νέο φυλλικό σύστημα που αναπτύσσεται , πρέπει να καλύπτεται με βορδιγάλειο πολτό. Όπως γίνεται κατανοητό, ο χρόνος ανάπτυξης νέας φυλλικής επιφάνειας, που αποτελεί κρίσιμο σημείο, είναι αυτό της άνοιξης, οπότε , με 4 ή 5 ραντίσματα το πολύ , έχουμε διασφαλίσει την παραγωγή και την υγεία φυτών και σταφυλιών.

Μια επιβεβαίωση αυτής της παρατήρησης είναι ότι, όταν τον Σεπτέμβριο ή αρχές Οκτωβρίου, έχουμε συνεχείς βροχοπτώσεις, ο περονόσπορος θα ξεκινήσει πάλι από το έδαφος ακόμα και όταν δεν υπάρχουν προσβολές μέχρι τότε στα φύλλα ή στα σταφύλια. Η έντονη προσβολή θα παρατηρηθεί στα φύλλα κορυφής που δεν είχαν ραντιστεί και καλυφθεί με βορδιγάλειο πολτό, ενώ τα ραντι-σμένα φύλλα δεν παρουσιάζουν καμία προσβολή. « Όπερ έδει δείξαι » που λέγαμε και στη Γεωμετρία τα τότε χρόνια.

Άλλη ασθένεια που προέρχεται από έντομο είναι αυτή των προσβολών από ευδεμίδα. Το έντομο αυτό έχει τρεις ή τέσσερις γενιές.

1. Η πρώτη μέχρι τη δημιουργία ραγών, δεν επηρεάζει καθόλου το αμπέλι αφού για τροφή της καταναλώνει πολύ μικρό αριθμό ανθέων, που σε μερικές περιπτώσεις συμβάλλει στο αραίωμα ορισμένων πυκνόραγων ποικιλιών.

2. Η δεύτερη γενιά παρουσιάζεται πολύ κατάστροφική σε ενδημική μορφή , όταν οι προνύμφες ( τα μικρά σκουληκάκια ) διατρυπούν τις ράγες , αφού το σάρκωμά τους αποτελεί επιθυμητή τροφή. Η τρύπα που θα αφήσουν στη ρόγα θα αποτελέσει είσοδο για τον βοτρύτη, τον μύκητα που δημιουργεί τη σήψη.

3.  Η Τρίτη γενιά , όταν παρουσιαστεί , θα έχει και αυτή το ίδιο αποτέλεσμα με τη δεύτερη. Η καταπολέμηση της ευδεμίδας γίνεται με το βάκιλο της Θουριγγίας , όπως λέγεται. Είναι δεδομένο ότι για να προσδιοριστεί ο χρόνος πτήσης των εντόμων αυτών και η περίοδος ωοτοκίας, τοποθετούνται παγίδες και εάν υπάρχει ικανός αριθμός συλληφθέντων εντόμων, αποφασίζουμε την παρέμβαση με ψεκασμό.

Παρ’ όλα αυτά είναι δύσκολο να αποφύγουμε έστω και λίγες προσβολές, οι οποίες είναι δυνατόν να καταστρέψουν την παραγωγή μας δευτερογενώς από τον βοτρύτη , διότι και μια ρόγα σε κάθε σταφύλι να έχει προσβληθεί από ευδεμίδα, απ’ αυτήν και μόνο η επέκταση του βοτρύτη μπορεί να είναι καταστροφική, όταν υπάρξουν συνθήκες υγρασίας οι οποίες ευνοούν την ανάπτυξή του. Και στην περίπτωση της ευδεμίδας, πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα παρουσιάζει, από κάθε άλλη ουσία, η σκληραγώγηση των φυτών μας με τον βορδιγάλειο πολτό που μπορεί να χαρακτηριστεί ελιξίριο για κάθε νόσο, όπως λέγεται.

Υπάρχει μια λογική σκέψη που ταυτίζεται με τη βιολογική λειτουργία της ευδεμίδας. Αυτή η λογική λέει ότι το έντομο δεν διαθέτει λογική, παρά μόνο ένστικτο.

Τι πάει να πει αυτό; Μα δεν θα αφήσει τα αυγά της εκεί που τα μικρά της δεν θα βρουν εύκολα τροφή και θα κινδυνέψουν. Θα αφήσει τα αυγά της σε εύχυμα φυτά, ίσως του γειτονικού αμπελώνα, που και λιπάσματα έχει χρησιμοποιήσει και εύφορα εδάφη για ανάπτυξη των φυτών και συνεχή βλάστηση θα διαθέτει. Αυτά περί ευδεμίδας.

Ερχόμαστε στον επόμενο ή στους επόμενους μύκητες που κατά σειρά αναπτύσσονται, εάν βέβαια υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες. Πρώτος ο βοτρύτης. Αν δεν βρει σχισμή στη ρόγα, είτε από ωίδιο είτε από ευδεμίδα , δύσκολα αναπτύσσεται.

Μια άλλη περίπτωση απομένει για να αναπτυχθεί και αυτό συμβαίνει, όταν σε πυκνόρραγα σταφύλια , εγκλωβιστεί στο εσωτερικό τους υγρασία και δεν εξατμισθεί επί ώρες. Σ’ αυτή την περίπτωση πολλαπλασιάζεται το μυκήλιό του ( εδώ από μόνο του καταστρέφει την φλούδα της ρόγας) και επεκτείνεται συνέχεια , μέχρι πλήρους καταστροφής του σταφυλιού, κατά μια λογική.

Κατά μια άλλη λογική , ο μύκητας αυτός , όταν υπάρχει σχισμή στη φλούδα, υποβοηθά την εξάτμιση του νερού της ρόγας , με αποτέλεσμα να γίνει συμπύκνωση των σακχάρων και αφού κάνει αυτό το καλό, έπρεπε να του αποδώσουμε ένα τίτλο ευγενείας και να το ονομάσουμε ευγενή σήψη.

Όταν ο βοτρύτης προσβάλλει τα σταφύλια μας στις αρχές της ωρίμανσης (αφού προηγηθούν κάποιες βροχοπτώσεις ), τότε με την παρέμβαση των σακχαρομυκήτων στα εκτεθειμένα σάκχαρα των σχισμένων ραγών, παράγεται αλκοόλη. Η αλκοόλη όμως αποτελεί τροφή των οξοβακτηρίων.

Αν υπάρχει λοιπόν υγρασία στις αρχές της ωρίμανσης, τότε ο αμπελουργός πρέπει να φοβάται δυσμενείς εξελίξεις μέχρι τον τρυγητό. Όπως γίνεται αντιληπτό, η καταπολέμηση με φάρμακα, όλων αυτών των ασθενειών είναι χωρίς αποτελεσματικότητα και με τεράστια όχι μόνο οικονομική επιβάρυνση αλλά και ανθυγιεινή και περιβαλλοντική.

Νομίζω ο τρόπος καλλιέργειας που συνιστώ αποτελεί την καλύτερη λύση, όχι μόνο από απόψεως θυσίας ( δαπάνης), αλλά και από απόψεως αποτελέσματος (κέρδους ) από την υπεραξία των αγαθών αυτών.